Szlak kajakowy - rzeka Bug
Krótka charakterystyka szlaku: rzeka o charakterze nizinnym, o długości 772 km, z czego prawie 200 km znajduje się na Ukrainie, następnie na długości 363 km Bug jest rzeką graniczną między Polską a Ukrainą i Białorusią, ostatnie 224 km znajdują się w całości na terenie Polski; organizacja spływu na odcinku granicznym wymaga uzgodnień ze Strażą Graniczną, spływ wiąże się z różnymi ograniczeniami (typu np. zakaz biwakowania bezpośrednio przy rzece czy zakaz pływania na odcinku Terespol - Brześć), dlatego na tym odcinku warto wziąć udział w imprezie zorganizowanej przez środowisko lubelskich i zamojskich kajakarzy, którzy robią też spływy na Ukrainie; na całej trasie praktycznie nie ma przeszkód, jeśli nie liczyć kilku zwalonych drzew i progów na odcinku granicznym; brzegi początkowo na odcinku granicznym grząskie (rzeka płynie przez lessy i jarem wyrzeźbionym w miękkiej kredzie), dalej dno i brzegi piaszczyste; na polskim odcinku w korycie liczne zadrzewione wyspy; od Niemirowa Bug stanowi szlak żeglugowy, oznakowany tyczkami i tablicami z kilometrażem; woda czysta; nurt w górnym biegu niezbyt silny, na odcinku od Niemirowa dość mocny, umożliwiający płynięcie nawet z prędkością 8 km na godzinę; o dogodne miejsca biwakowe dla większej grupy (z szerokim piaszczystym dostępem do wody, w pobliżu lasu) nie jest łatwo, dlatego w opisie polskiej części zasygnalizowano najciekawsze.
Położenie: jedna z głównych rzek Polski, kolejne krainy, które przecina, to Wyżyna Podolska, Wyżyna Zachodniowołyńska, Polesie, Nizina Południowopodlaska, Nizina Środkowomazowiecka; dopływ Narwi.
Odcinek dostępny dla kajaka: Gołębie - Serock(584 km)
Odcinek przepłynięty (data spływu): Gołębie - Wola Uhruska (czerwiec 2004), Niemirów - Serock (Borowe - Serock maj 2002, Niemirów - Wywłoka lipiec 2010).
Informacje o przepłyniętym odcinku:
Ilość dni płynięcia:Gołębie - Wola Uhruska: 6 dni; Niemirów - Serock: 7 - 8 dni
Trudność: ZWA
Uciążliwość: U 1
Malowniczość:**, na znacznych odcinkach dolnego biegu ***
Orientacyjny kilometraż - przeszkody i ciekawostki:
- 587,0
- Gołębie, północny kraniec wsi, d. zespół dworski
- 577,0
- Kryłów (l), ruiny zamku, ruiny zespołu pałacowego Horodyskich, figura św. Jana Nepomucena z XVIII w., w odległości 2,5 km na zachód figura św. Mikołaja przy źródełku mającym opinię cudownego
- 564,0
- Kosmów (l)
- 550,0
- Czumów, pałacyk z XIX w. na skarpie
- 546,0
- Gródek, most kolejowy
- 545,0
- ujście rzeki Huczwy (l.), w pobliżu zbiegu rzek grodzisko, utożsamiane z dawnym grodem Wołyń
- 539,0
- Husynne
- 535,0
- Strzyżów (l), pałac z XVIII - XIX w., zabytkowa cukrownia z XIX w., kościół - d. cerkiew
- 523,0
- Zosin, most; zakole rzeki ok. 1,5 km dalej to najdalej na wschód wysunięty punkt Polski
- 520,0
- Uściług (p), ujście rzeki Ług z prawej, ukraińskiej strony
- 517,0
- Łuszków (l).
- 512,0
- Horodło (l), barokowy kościół d. dominikanów, drewniana cerkiew greckokatolicka, kościół polskokatolicki, grodzisko z pozostałościami zamku, posągi lwów z d. zamku stoją na rynku; za miastem kopiec - pamiątka Unii Horodelskiej z 1413 r.
- 506,0
- Bereźnica
- 502,0
- Matcze
- 496,0
- Skryhiczyn (l)
- 489,0
- Starosiele (l)
- 484,0
- Dubienka (l), zabytkowe kościół i cerkiew
- 476,0
- Uchańka (l), ciekawa drewniana zabudowa, kopiec ku czci T. Kościuszki, na polu stoczonej w 1792 r. bitwy pod Dubienką
- 469,0
- Husynne (l)
- 456,0
- Dorohusk (l), most kolejowy, pod nim niebezpieczny próg - przenoska; dalej most drogowy z przejściem granicznym; w miejscowości pałac Suchodolskich z XVIII w., kościół neogotycki
- 446,0
- Świerże (l), kościół neogotycki i ciekawy park
- 437,0
- Hniszów (l), zabytkowy park z dębem Bolko
- 428,0
- Siedliszcze (l); była tu dawniej rezydencja Rzewuskich
- 427,0
- ujście rzeki Uherka z lewej strony, za nim wieś Uhrusk
- 423,0
- Wola Uhruska (l)
- 223,0
- Niemirów (p), dogodne miejsce do rozpoczęcia spływu przy promie linowym, około 50 m od promu przy drodze dogodne miejsce na biwak wśród wysokich topól; w Niemirowie warto zobaczyć klasycystyczny kościół z ciekawymi stiukami i nagrobek Ignacego Pieńkowskiego na cmentarzu z płaskorzeźbą Ksawerego Dunikowskiego; kilkaset metrów powyżej promu granica Polski z Białorusią
- 221,5
- Gnojno (l), we wsi kościół murowany i ruiny cerkwi
- 217,5
- Sutno (p)
- 214,8
- Wajków (p)
- 213,8
- Serpelice (l), ośrodek wypoczynkowy - stanica wodna z plażą; we wsi Serpelice ciekawe kościół i klasztor kapucynów
- 208,3
- Mielnik (p), wyznaczone pole biwakowe
- 207,0
- Mielnik, miejsce do dobicia u stóp Góry Zamkowej, w pobliżu boiska sportowego; stąd najbliżej do centrum miejscowości, w której warto zobaczyć ruiny kościoła i cerkiewki na Górze Zamkowej oraz zabytkowe cerkiew, cerkiewkę drewnianą na cmentarzu i kościół
- 206,1
- prom linowy "Ziemia Mielnicka"
- 202,4
- rozległa piaszczysta plaża (l), na suchej łączce nad nią możliwy biwak; na lewym brzegu rezerwat przyrody "Zabuże"
- 196,2
- Kolonia Fronołów, most kolejowy
- 191,5
- 400 metrów przed mostem drogowym, tuż przed małą wyspą w korycie rzeki, z lewej strony ładne miejsce na biwak na skraju lasu sosnowego; około 200 m drogą w górę rzeki murowana sławojka, zaś w odległych o kilkaset metrów Kózkach sklep i bar
- 191,1
- Kózki, most drogowy, za nim z prawej strony dogodne miejsce na biwak; z tego rejonu warto zorganizować sobie wycieczkę autobusem do Siemiatycz i prawosławnego ośrodka kultu religijnego w Grabarce
- 189,0
- Klimczyce (l)
- 184,0
- Mężenin (l), we wsi zabytkowy dwór; na łagodnym zakolu Bugu w lewo na prawym brzegu dobre miejsce na biwak: wąska, równoległa do rzeki polana porośnięta wysokimi drzewami, na którą najdogodniej wysiąść u jej początku
- 179,8
- Zajęczniki (p)
- 173,0
- Drohiczyn (p), miasteczko wspaniale położone na wysokiej skarpie; dobić można przed przystanią i restauracją z prawej strony lub wcześniej - na miejskiej plaży; zobaczyć warto barokową katedrę w zespole Kurii Diecezjalnej, zespoły klasztorne franciszkanów i benedyktynek, cerkiew z XVIII w. i Górę Zamkową; za Drohiczynem miejsca na biwaki znaleźć można tylko na łąkach z niezbyt wygodnymi wyjściami, wydeptanymi przez schodzące do wodopoju krowy
- 168,6
- Starczewice (p)
- 166,4
- Mogielnica (l), wieś widoczna na ostrym zakręcie w prawo; z prawej za zakrętem rozległa łąka z łagodnym wyjściem
- 163,0
- Tonkiele (p), most drogowy
- 161,5
- Wasilew Szlachecki (l)
- 159,1
- Wirów (l), zabytkowy klasztor prawosławny; na prawym brzegu rozległe błonia
- 157,5
- miejsce na biwak na lewym brzegu z wyjściem na ląd pomiędzy laskami sosnowymi; wewnątrz zakrętu w lewo rezerwat ornitologiczny "Wydma Mołożewska"
- 154,3
- Mołożew (l); za zakrętem w prawo po lewej stronie rezerwat przyrody "Skarpa Mołożewska"
- 152,0
- Gródek (l); we wsi drewniany kościół i sklepy, ale brak dogodnego wyjścia; najlepiej lądować na końcu wsi z lewej strony; wyjście błotniste ale dość obszerne
- 146,0
- Osnówka (p); naprzeciwko wsi na lewym brzegu ładna łąka z długim piaszczystym choć dość stromym wyjściem
- 144,0
- Granne (p); przy wsi na końcu sosnowego lasu dogodne miejsce na biwak
- 141,0
- Wieska (l), Kruzy (p)
- 137,8
- Głody (p)
- 137,0
- Łokcie, przysiółek na prawym brzegu; na lewym brzegu skarpa z sosnowym lasem, tuż za zakrętem w lewo na lewym brzegu bardzo dobre miejsce biwakowe, ze stołem i ławami oraz miejscem na ognisko
- 134,8
- z prawej Wojtkowice-Glinna, na lewym brzegu wieś Kamieńczyk, w niej sklep; lądować w miejscu po dawnym dojeździe do promu
- 133,0
- za laskiem sosnowym z prawej strony możliwe miejsce na biwak
- 132,3
- ujście rzeki Nurzec (p)
- 130,3
- Obryte, wieś na prawym brzegu, dogodne miejsce na biwak, choć w pobliżu zabudowań
- 128,0
- Myślibory, pierwsza z kilku połączonych ze sobą wsi na prawym brzegu; kolejne to Murawskie Nadbużne, Kossaki i Kamianka Nadbużna
- 123,2
- Nur, miasteczko na prawym wysokim brzegu; niedogodne wyjścia na ląd, najlepsze przy końcu miejscowości przy łódkach zacumowanych na prywatnych posesjach; w Nurze są sklepy i bary (niepowtarzalny bar piwny przy rynku!), warto zobaczyć zabudowę miasteczka i kościół
- 121,6
- około 800 metrów przed mostem na lewym brzegu polana wśród olch i wierzb z łagodnym wyjściem - dobre miejsce na biwak i wypad do Nuru; sto metrów poniżej niewielka plaża
- 120,8
- Nur, most drogowy
- 118,0
- Ołtarze-Gołacze (p)
- 114,8
- Zuzela (p), wieś nieco odległa od rzeki, w niej przy ceglanym kościele w drewnianym budynku d. szkoły muzeum lat dziecinnych Prymasa Stefana Wyszyńskiego (tu się urodził)
- 111,5
- Zgleczewo, wieś na wysokiej skarpie na prawym brzegu
- 110,0
- dobre miejsce na biwak przy lesie sosnowym na prawym brzegu ostrego zakrętu rzeki w prawo
- 108,0
- Gąsiorowo (p), za nim przy lesie sosnowym dobre miejsce na postój, mankamentem jest przebiegająca tuż za drzewami szosa
- 104,5
- Rostki Wielkie (p); chcąc zabiwakować trzeba kierować się nie szlakiem żeglownym, ale prawymi odnogami przy wyspach
- 101,3
- dobre miejsce na biwak z piaszczystym wyjściem przed lasem sosnowym na prawym brzegu; w pobliżu wieś Zawisty Nadbużne, graniczące z Małkiną Górną, gdzie są sklepy i restauracja
- 98,1
- wyłączony z eksploatacji most drogowo-kolejowy między Małkinią a Borowem; przy nim w budowie nowy most; w lewo około 6 km do miejsca d. obozu zagłady w Treblince
- 96,1
- Małkinia Mała, most kolejowy
- 93,5
- Glina (p)
- 87,2
- ujście rzeki Brok (p)
- 82,5
- Brok, most drogowy; 500 m wcześniej z lewej strony plaża, na której można lądować w celu udania się do miasta; w mieście interesujący gotycko-renesansowy kościół, klasycystyczny ratusz i wieża d. zamku; przed mostem z p. camping
- 78,7
- na początku zakrętu w prawo z prawej strony ładne miejsce na biwak, wśród wysokich drzew, z szerokim piaszczystym dojściem
- 76,1
- Bojany na wysokim prawym brzegu, z prawej ujście starorzecza - Jeziora Głuchego
- 73,0
- Udrzyn (p)
- 66,9
- Tuchlin (p); na początku wsi dogodne miejsce na wodowanie kajaków - zjazd z szosy do rzeki, ale nie ma tu dość miejsca na biwakowanie
- 57,7
- Wywłoka (l), miejscowość letniskowa w sosnowym lesie
- 54,2
- Szumin, miejscowość nad lewą odnogą Bugu, który tworzy w tym miejscu sporą wyspę
- 46,0
- Brańszczyk (p)
- 42,5
- ujście rzeki Liwiec (l)
- 41,5
- Kamieńczyk (l); za wsią dobre miejsce biwakowe na lewym brzegu, ostatnie przed Wyszkowem
- 34,5
- Wyszków, most drogowy, niżej kolejowy, w mieście kościół z XVIII w.
- 30,0
- Deskurów (l); pierwsze od Kamieńczyka dogodniejsze miejsca na biwaki
- 17,0
- Barcice (p)
- 16,0
- Ślężany na lewym brzegu, na prawym Jackowo Dolne; na wyspach możliwość biwakowania
- 12,0
- Popowo Kościelne, nad rękawem starorzecza z prawej kościół neogotycki; u połączenia rzeki ze starorzeczem ośrodek wypoczynkowy
- 9,0
- Kuligów (l); zaczyna być odczuwalna cofka Jeziora (Zalewu) Zegrzyńskiego
- 0,0
- ujście Bugu do Narwi, tworzącej tu Jezioro Zegrzyńskie, naprzeciwko Serock (gotycki kościół, klasycystyczny zajazd); na Jeziorze Zegrzyńskim trudno o spokojne miejsce na biwak; w Nieporęcie u wylotu Kanału Żerańskiego odległym o 8 km od Serocka jest camping
Literatura: B. Jastrzębski, Turystyczne szlaki wodne Polski, Warszawa 1960; M. Śleszyński, Polska północno-wschodnia, Przewodnik kajakowy, Białystok 2000; G. Rąkowski, Polska egzotyczna część II, Pruszków 2000; Józef Tworek, Rzeka Bug dla kajakarzy przewodnik, Chełm 2008.
Organizatorzy cyklicznych spływów tym szlakiem: Lubelski Związek Kajakowy, Uczniowski Klub Sportowy "Kiko" w Zamościu